Elke jongere is leerplichtig tot en met het schooljaar waarin hij/zij 16 jaar wordt. Wie op dat moment nog geen startkwalificatie 3 heeft behaald, blijft leerplichtig tot zijn/haar 18e verjaardag. Tussen 16 en 18 is een jongere nog kwalificatieplichtig. Dat wil zeggen, hij/zij moet volledig dagonderwijs volgen of een leerwerktraject doorlopen, zolang de startkwalificatie nog niet is behaald. Jongeren die de school verlaten zonder startkwalificatie, moeten door de school aangemeld worden bij het Team Voortijdig Schoolverlaten (Team VSV), die de jongere zo mogelijk alsnog begeleidt naar een startkwalificatie.

Er zijn vier partijen die zijn betrokken bij de uitvoering van de Leerplichtwet:

1. Leerlingen
   Vanaf 12 jaar zijn de leerlingen zelf verantwoordelijk voor hun aanwezigheid op school en kunnen op ongeoorloofde afwezigheid  persoonlijk worden aangesproken.
2. Ouders
   De ouders moeten er voor zorgen dat hun kind op een school ingeschreven staat en
   zijn er verantwoordelijk voor dat het geen lessen verzuimt. Verzuim door ziekte
   moet door de ouders aan de school gemeld worden volgens de regels van het verzuimprotocol.
3. School(directeur)
   Moet vermoedelijk ongeoorloofd lesverzuim van 16 uur binnen 4 weken melden aan de Dienst Uitvoering Onderwijs Informatie  Beheer Groep. Dit moet ook als er sprake is van bovenmatig ziekteverzuim.
4. Gemeente (leerplichtambtenaren)
   De gemeente ziet toe op de naleving van de leerplichtwet en onderzoekt de redenen van schoolverzuim om (dreigend)  vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen.
   Bij verwijtbaar gedrag van een leerling en/of de ouders kan er een proces-verbaal worden opgemaakt of een melding gedaan  worden bij de sociale verzekeringsbank.
   Tevens wordt er toezicht gehouden op de kwaliteit van de verzuimregistratie van de school.

Verlof/vrijstelling van de leerplicht
De leerplichtambtenaar behandelt in overleg met de school aanvragen voor vrijstelling van de leerplicht en extra verlof. Verlof van meer dan 10 dagen moet 8 weken vooraf schriftelijk worden aangevraagd. De leerplichtambtenaar bepaalt na overleg met de school of het verlof wordt toegekend. Verlof van minder dan 10 dagen moet minstens drie weken vooraf schriftelijk worden aangevraagd bij de betreffende afdelingsleider, deze bepaalt - zo nodig in overleg met de leerplichtambtenaar - of het verlof wordt toegekend.

Schorsing/verwijdering
Als een leerling geschorst of verwijderd wordt, moet de leerplichtambtenaar hiervan in kennis worden gesteld door de school. Op de site www.rijksoverheid.nl is meer informatie over de leerplicht te vinden.